Jean-Luc Mélenchon, kandydat skrajnie lewicowej Francji Nieujarzmionej na prezydenta Francji, wywołał burzę wypowiedzią o Donbasie. Zasugerował, że mieszkańcy okupowanych terenów Ukrainy powinni sami zdecydować, w którym państwie chcą żyć. Ostro zareagowało ukraińskie MSZ, a francuski minister spraw zagranicznych nazwał polityka rzecznikiem Kremla.

„Mają prawo wiedzieć”

Mélenchon mówił o tym w sobotę na wiecu na przedmieściach Paryża. Stwierdził, że nie zaakceptuje rozmów o pokoju z ustępstwami terytorialnymi, jeśli wcześniej nikt nie zapyta mieszkańców, po której stronie granicy chcą żyć. Według niego ludność Donbasu ma prawo zdecydować, czy chce być ukraińska, czy rosyjska.

Później polityk doprecyzował na platformie X, że proponuje referendum tylko wtedy, jeśli zgodzą się na nie zarówno Rosja, jak i Ukraina. Twierdził też, że pomysł wyszedł od prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Zełenski mówił jednak wcześniej o ewentualnym ogólnokrajowym referendum w całej Ukrainie, a nie o głosowaniu wyłącznie w Donbasie.

Kijów przypomina rok 1991

Rzecznik ukraińskiego MSZ Heorhij Tychyj odpowiedział, że w referendum z 1991 roku ponad 90 proc. głosujących opowiedziało się za niepodległością Ukrainy w uznanych na świecie granicach. W samym Donbasie było to 83 proc.

Tychyj podkreślił, że granice zmieniła siłą Rosja, rozpoczynając inwazję. Zarzucił Władimirowi Putinowi, że nie chce zakończyć wojny mimo propozycji Ukrainy i jej partnerów. Referenda przeprowadzane w czasie okupacji nazwał narzędziem aneksji, a nie sposobem na poznanie woli ludzi. Dodał, że żadne demokratyczne państwo nie zgodziłoby się na coś takiego w sprawie własnych granic.

Burza we Francji

Słowa Mélenchona potępił też szef francuskiej dyplomacji Jean-Noël Barrot, który nazwał go rzecznikiem Kremla. Krytycznie wypowiedział się również socjaldemokratyczny kandydat na prezydenta Raphaël Glucksmann. Mélenchon nie wycofał się ze swoich słów. Ostrzegł za to ukraiński rząd przed „zatruciem przez francuskie media”, które według niego przeinaczyły sens jego wypowiedzi.

Kontrowersja ma znaczenie, bo Mélenchon jest jednym z faworytów zbliżających się wyborów. Pierwsza tura wyborów prezydenckich we Francji odbędzie się 18 kwietnia 2027 roku, a ewentualna druga 2 maja. W sondażach prowadzi Marine Le Pen ze Zjednoczenia Narodowego, a Mélenchon jest drugi.

W tle rozmowy pokojowe

Przyszłość okupowanych terytoriów to jeden z najważniejszych tematów negocjacji pokojowych prowadzonych z udziałem Stanów Zjednoczonych. Kolejna runda rozmów odbędzie się we wtorek i w środę w Abu Zabi. Ukraina kontroluje dziś ok. 10 proc. Donbasu, czyli obwodów donieckiego i ługańskiego. Reszta jest okupowana przez Rosję od 2014 roku albo od pełnoskalowej inwazji w 2022 roku.

Plan pokojowy Donalda Trumpa z listopada 2025 roku zakładał faktyczne uznanie Krymu i okupowanego Donbasu za rosyjskie. Zełenski i wiele państw Europy skrytykowało go jako zbyt daleko idący wobec Moskwy.