Osoby, które w programie „Czyste Powietrze” straciły pieniądze przez nieuczciwe firmy, mogą liczyć na pomoc. Senat jednogłośnie i bez poprawek przyjął ustawę, która zdejmie z nich obowiązek oddawania zaliczek przywłaszczonych przez wykonawców. Teraz ustawa trafi do podpisu prezydenta.

Zapłacili, a wymiany pieca nie było

Problem dotyczy szacunkowo ponad 8 tys. rodzin. Wielu beneficjentów w dobrej wierze dało firmom pełnomocnictwa do załatwiania formalności. Wykonawcy pobierali zaliczki z programu, a potem nie wymieniali pieców, nie ocieplali domów albo nie rozliczali prac. Za zaległe zaliczki fundusze ochrony środowiska upominały się jednak u właścicieli domów. Wartość nierozliczonych zaliczek, w tym pieniędzy bezprawnie zagarniętych przez firmy, sięga ok. 285 mln zł.

Wstrzymanie egzekucji na czas śledztwa

Ustawa pozwala wstrzymać dochodzenie zwrotu zaliczek od poszkodowanych. Muszą być spełnione dwa warunki. Po pierwsze, musi zostać wszczęte postępowanie karne w sprawie przestępstwa na szkodę beneficjenta. Zawiadomić prokuraturę może sam poszkodowany, wojewódzki fundusz ochrony środowiska, NFOŚiGW albo organy ścigania z urzędu. Po drugie, beneficjent albo jego spadkobierca musi złożyć wniosek do właściwego WFOŚiGW.

Po wyroku dług przechodzi na wykonawcę

Kiedy sąd prawomocnie uzna winę wykonawcy lub innej osoby, poszkodowany nie będzie musiał oddawać zaliczki w części, za którą odpowiada sprawca. Wojewódzki fundusz będzie wtedy dochodził pieniędzy bezpośrednio od nieuczciwej firmy.

Raty, odroczenie, a nawet umorzenie

Jeśli to nie wystarczy, fundusz będzie mógł odroczyć spłatę, rozłożyć ją na raty albo umorzyć dług częściowo lub w całości. Decyzja będzie zależała od sytuacji wnioskodawcy, m.in. jego dochodów, kosztów utrzymania i możliwości spłaty. Z tych rozwiązań skorzystają osoby fizyczne i ich spadkobiercy w trudnej sytuacji życiowej.

Miliardy na czyste powietrze

„Czyste Powietrze” to największy w Polsce program dopłat do wymiany źródeł ciepła i termomodernizacji domów jednorodzinnych. Na jego realizację przeznaczono ponad 44 mld zł, m.in. z programu FEnIKS 2021–2027, Krajowego Planu Odbudowy i Funduszu Modernizacyjnego. Duża skala programu przyciągnęła jednak także nieuczciwe firmy. Rząd od miesięcy uszczelnia zasady, m.in. ograniczając zaliczki i zaostrzając kontrolę wykonawców.