Nominalnie nic się nie zmieniło: Polska ma dostać z unijnego programu SAFE 43,7 mld euro na obronność. W przeliczeniu na złote to zobowiązanie jest jednak coraz droższe. Złoty osłabił się wobec euro, więc w ciągu kilku miesięcy wartość pożyczki wzrosła o ok. 8 mld zł. Przybywa też kosztów odsetkowych. O kosztach informuje dziennik Rzeczpospolita.

Kurs euro podbił rachunek

Pod koniec maja, gdy podpisywano pierwsze umowy w ramach programu, euro kosztowało ok. 4,21 zł. Przy takim kursie cała pożyczka była warta niespełna 184 mld zł. Na przełomie października i listopada za euro trzeba było płacić ok. 4,40 zł, a chwilami nawet 4,42 zł. Według tego przelicznika zobowiązanie wynosi ok. 192 mld zł, czyli o ponad 8 mld zł więcej niż wiosną.

Pożyczka jest w euro, a kraj zarabia w złotych. Każde osłabienie złotego zwiększa więc realny ciężar spłaty, a umowa nie przewiduje zabezpieczenia przed wahaniami kursu.

Oprocentowanie też idzie w górę

Drugim problemem jest oprocentowanie. Nie ustalono go na cały okres spłaty. Komisja Europejska aktualizuje je co roku na podstawie kosztu emisji własnych obligacji, z których finansuje pożyczki. Według danych Ministerstwa Finansów w 2025 roku koszt finansowania wynosił 3,17 proc., potem wzrósł do 3,32 proc. W pierwszym półroczu 2026 roku średnio było to już 3,40 proc.

Różnice wydają się niewielkie, ale przy tak dużej kwocie i wieloletniej spłacie oznaczają miliardy. Z wyliczeń „Faktu” wynika, że łączne odsetki od SAFE mogą wynieść od 38,8 do ponad 41,6 mld euro, w zależności od przyjętego oprocentowania. Sam wzrost stóp w porównaniu z pierwotnym założeniem oznacza ok. 2,8 mld euro więcej, czyli ponad 12 mld zł.

Ministerstwo: i tak taniej niż na rynku

Resort finansów przekonuje, że mimo wzrostu kosztów unijna pożyczka nadal jest dla Polski korzystniejsza niż pieniądze z rynku. Gdyby Polska pożyczyła tę samą kwotę, emitując własne obligacje w euro z rentownością ok. 3,74 proc., odsetki sięgnęłyby ok. 45,7 mld euro, czyli więcej niż w przypadku SAFE.

Opozycja: ostrzegaliśmy

Politycy opozycji podkreślają, że wskazywali te ryzyka od początku. Poseł PiS i były wiceminister obrony Marcin Ociepa mówi o pożyczce na bardzo niekorzystnych warunkach. Europosłanka Konfederacji Anna Bryłka przypomina, że koszt SAFE zależy od rynku obligacji unijnych i może dalej rosnąć. Krzysztof Bosak skwitował doniesienia ironicznym „nikt się tego nie spodziewał”.

Środki z SAFE mają finansować zakupy sprzętu i modernizację Sił Zbrojnych w najbliższych latach. Ostateczny koszt programu będzie zależał od kursu euro i od wysokości stóp procentowych w kolejnych latach spłaty.

Źródło: Rzeczpospolita