Prezydent USA Donald Trump przyleciał w środę do chińskiego Shenzhen na szczyt Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Na lotnisku osobiście przywitał go przywódca Chin Xi Jinping. W czwartek odbędzie się pierwsze w historii spotkanie przywódców USA, Chin i Rosji.
Myśliwce, dym i gwardia honorowa
Według agencji Xinhua samolot Trumpa wylądował przed godz. 10. Gdy prezydent USA schodził po schodach, nad lotniskiem przeleciały chińskie myśliwce, zostawiając za sobą kolorowy dym. Na płycie lotniska czekała gwardia honorowa i tancerze. Trump uścisnął dłoń Xi i przytrzymał go za ramię, po czym odjechał limuzyną.
Takie powitanie ma znaczenie, bo w protokole liczy się każdy gest. W maju, gdy Trump przyleciał do Pekinu, na lotnisku powitał go wiceprzewodniczący ChRL Han Zheng, a nie sam Xi. We wrześniu Trump odwdzięczył się chińskiemu przywódcy rzadkim gestem: osobiście wyszedł po niego na lotnisko w Waszyngtonie. Spotkanie w Shenzhen będzie już trzecią rozmową obu przywódców w tym roku.
Putina Xi na lotnisku nie witał
Władimir Putin przyleciał do Shenzhen wcześniej i również został przyjęty z honorami, ale bez Xi na lotnisku. Przywódcy Chin i Rosji spotkali się dopiero w trakcie szczytu. Xi przekonywał, że stosunki chińsko-rosyjskie dają światu pełnemu zawirowań więcej stabilności i pewności. Putin nazwał rozmowę kolejnym „owocnym spotkaniem” w tym roku. W środę Trump i Putin podali sobie ręce w obecności Xi.
Ukraina, Iran i broń jądrowa
Według Trumpa czwartkowe spotkanie trzech mocarstw atomowych ma dotyczyć wojny w Ukrainie, konfliktu z Iranem i bezpieczeństwa nuklearnego. Według South China Morning Post nie wezmą w nim udziału specjalni wysłannicy Trumpa Steve Witkoff i Jared Kushner. Biały Dom zapowiadał wcześniej, że nie planuje osobnej rozmowy Trumpa z Putinem.
Eksperci nie spodziewają się przełomu. Edgard Kagan, były ambasador USA w Malezji, a dziś ekspert waszyngtońskiego think tanku CSIS, powiedział, że byłby zaskoczony, gdyby po spotkaniu ukazało się wspólne oświadczenie w sprawie denuklearyzacji.
Do Shenzhen Trump przyleciał z Manili, gdzie uczestniczył w spotkaniu państw ASEAN. Rozmowy w trójkę odbywają się kilka dni po tym, jak Ukraina zniszczyła most Kerczeński łączący Krym z Rosją.
Polska w europejskiej piątce
13 listopada w Dublinie europejscy przywódcy uzgodnili skład zespołu, który ma reprezentować Europę w negocjacjach pokojowych z USA, Ukrainą i Rosją. Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa ogłosił, że w zespole znajdą się instytucje UE i grupa E5: Polska, Francja, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy. Wcześniej w podobnych rozmowach brały udział tylko Francja, Niemcy i Wielka Brytania. Warszawa ostrzegała, że państwa Europy Zachodniej nie mogą decydować za całą Europę.
– Polska będzie w tym formacie odgrywała kluczową rolę – podkreślał premier Donald Tusk po powrocie z Dublina. Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen potwierdziła później, że Europa weźmie udział w rozmowach w formacie E5 plus UE. Premier Czech Andrej Babisz ocenił, że obecność Polski daje głos całej Grupie Wyszehradzkiej.
Amerykanie zapraszają, Kreml zwleka
Decyzja w Dublinie zapadła po tym, jak wysłannicy Trumpa po rozmowach z Putinem w Moskwie zapowiedzieli, że Europejczycy dołączą do kolejnej rundy negocjacji. Jared Kushner, zięć i doradca Trumpa, tłumaczył, że pozwoli to omówić powojenny ład bezpieczeństwa w Europie razem z kwestiami terytorialnymi między Ukrainą a Rosją. Wcześniejsze rozmowy w Abu Zabi 10–11 listopada nie przyniosły przełomu w sprawie terytoriów.
Moskwa odpowiada wymijająco. Kreml twierdzi, że o rozmowach w rozszerzonym formacie zdecyduje, gdy pozna „rzeczywiste intencje” Europejczyków. Rosja chce też, żeby przedmiotem negocjacji była cała architektura bezpieczeństwa w Europie. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas nazwała te żądania „absurdalnymi”.
Kłopot w tym, że Europa nie ma żadnego znaczenia dla USA, Rosji i Chin, poza tym dotyczącym gospodarki. Politycznie Europa nie ma przywódcy. I żadne zaklęcia, tego nie zmienią.


