Przywódcy USA, Chin i Rosji przyjęli w czwartek w Shenzhen wspólną „Deklarację głów państw Chin, Rosji i USA na rzecz pokoju”. Pierwsze w historii spotkanie Donalda Trumpa, Xi Jinpinga i Władimira Putina trwało ok. 90 minut i odbyło się na marginesie szczytu APEC. Dokument ma cztery punkty: broń jądrowa, reforma ONZ, Międzynarodowy Trybunał Karny i dostawy paliw. Wojna w Ukrainie się w nim nie pojawia.
„Wojny nuklearnej nie można wygrać”
Według chińskiej agencji Xinhua przywódcy stwierdzili, że wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej toczyć. Trzy państwa mają prowadzić dialog o zmniejszaniu ryzyka nuklearnego i zapobieganiu rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Zobowiązały się też dbać o stabilność strategiczną i bezpieczeństwo międzynarodowe. Deklaracja nie wspomina jednak o inspekcjach ani o zmniejszaniu arsenałów, czyli o sprawach, które mogłyby poróżnić wszystkie trzy strony.
– Naprawdę tworzymy historię – mówił Trump na początku spotkania. Dodał, że trzech przywódców ma szczególną odpowiedzialność za otwarty i konstruktywny dialog.
Reforma ONZ i więcej ropy
Jako stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ trzy mocarstwa zapowiedziały wspólne starania o reformę Narodów Zjednoczonych. Ma ona sprawić, że organizacja będzie lepiej reagować na globalne zagrożenia.
Ważny jest też punkt energetyczny. USA, Chiny i Rosja zapowiedziały, że zwiększą produkcję i dostawy rafinowanych produktów naftowych, żeby ustabilizować światowy rynek energii. To odpowiedź na wysokie ceny paliw po wojnie z Iranem i zakłóceniach żeglugi w Cieśninie Ormuz.
Uderzenie w Międzynarodowy Trybunał Karny
Najwięcej kontrowersji budzi punkt o wymiarze sprawiedliwości. Przywódcy uznali, że nadrzędne znaczenie ma „zasada zgody państwa i poszanowanie immunitetów urzędników państwowych”. Stwierdzili też, że Międzynarodowy Trybunał Karny i podobne instytucje „nie mogą nadużywać swojej jurysdykcji”. Zapis ma szczególną wymowę, bo MTK wydał w 2023 roku nakaz aresztowania Putina w związku z deportacjami ukraińskich dzieci. Żadne z trzech państw nie uznaje jurysdykcji Trybunału.
Europa i Ukraina poza dokumentem
Deklarację opublikowały chińska Xinhua i rosyjska agencja RIA Nowosti. Według RIA przywódcy Rosji i USA podziękowali w niej Chinom za zorganizowanie „historycznego trójstronnego szczytu”. Po spotkaniu Trump od razu odleciał z Chin.
Brak zapisów o Ukrainie potwierdza, że szczyt w Shenzhen nie był rundą rozmów pokojowych. Wcześniej Kreml zapowiadał, że Trump i Putin będą rozmawiać o porozumieniu w sprawie Ukrainy, a Biały Dom zapewniał, że wojny nie będzie w programie. W rozmowach nie uczestniczyli przedstawiciele Unii Europejskiej ani Ukrainy. W Europie część komentatorów porównuje spotkanie trzech mocarstw do nowej Jałty.


