Po roku działania systemu kaucyjnego Polacy oddali ponad 5 mld opakowań, czyli ok. 140 na każdego mieszkańca. Tak wynika z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Sklepy, które przyjmują zwroty, mają jednak dużo problemów. Najczęściej narzekają na brak miejsca, dodatkową pracę personelu i kłopoty z rozliczeniami. Wynika to z raportu „System kaucyjny w oczach retailu”, przygotowanego przez firmę ZEME na podstawie badania Keralla Research.
Automat przyjmie, ale ktoś musi odebrać
Butelki i puszki trafiają przede wszystkim do automatów, które obsługują 90 proc. zwrotów. Na tym praca się jednak nie kończy. W 70 proc. sklepów przy zwrotach muszą pomagać pracownicy. Najczęściej opróżniają automaty i wymieniają worki, co zgłosiło 47 proc. kierowników. 37 proc. wskazało usuwanie drobnych zacięć i zgłaszanie awarii. W 65 proc. placówek co najmniej kilka razy w miesiącu trzeba zmieniać organizację pracy z powodów, na które sklep nie ma wpływu.
– Wystarczy dzień opóźnienia odbioru i urządzenie staje, bo nie ma gdzie odłożyć kolejnych opakowań – mówi Kacper Adamowicz-Czekaj, prezes ZEME. Tłumaczy, że automat przyjmuje butelkę od razu, ale pełny worek z zaplecza ktoś musi jeszcze odebrać, policzyć i rozliczyć.
Brak miejsca i czystości
W 52 proc. sklepów brakuje miejsca na zebrane opakowania, a w 42 proc. trudno utrzymać czystość na zapleczu. Liczba zwrotów mocno się zmienia: rośnie po weekendach, w sezonie turystycznym i przy dużych imprezach.
Kłopotliwe są też formalności. W dwóch trzecich placówek przynajmniej czasem pojawiają się błędy w dokumentach. 42 proc. sklepów musi dodatkowo rejestrować przekazywane worki, a 35 proc. wyjaśniać rozbieżności. Siedmiu z dziewięciu przedstawicieli central sieci handlowych uznało połączenie systemów informatycznych, kasowych i rozliczeniowych za bardzo czasochłonne albo skomplikowane. W jednej sieci błąd w przesyłaniu danych zablokował odbiór worków. W innej produkt nie mógł trafić do sprzedaży, bo oznaczenie kaucji na opakowaniu nie zgadzało się z danymi w systemie.
Więcej klientów, nie zawsze większe zyski
System ma też plusy dla handlu. Co czwarty kierownik zauważył, że do sklepu przychodzi więcej klientów, choć nie zawsze przekłada się to na wyższą sprzedaż. Opinie o opłacalności zbiórki są podzielone: jedni widzą w niej „tylko koszty”, inni wychodzą na niej na plus.
Badanie przeprowadziła we wrześniu firma Keralla Research. Objęło 60 kierowników sklepów sieci handlowych i dziewięć pogłębionych wywiadów z przedstawicielami central. Autorzy zastrzegają, że wyniki opisują tę grupę, a nie cały rynek.
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku. Obejmuje plastikowe butelki do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra i szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Kaucja wynosi 50 gr za butelkę plastikową lub puszkę i 1 zł za szklaną butelkę.


