Rząd przyjął Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031. Na budowę schronów, przygotowanie służb ratowniczych, zabezpieczenie dostaw wody i energii oraz szkolenia mieszkańców ma trafić ponad 102 mld zł. Znaczna część pieniędzy zostanie przeznaczona na inwestycje realizowane przez samorządy.
Ponad 102 mld zł w ciągu pięciu lat
Nowy program ma być kontynuacją działań rozpoczętych w latach 2025–2026, kiedy na ochronę ludności i obronę cywilną przeznaczono blisko 34 mld zł. Tym razem finansowanie obejmie pięć kolejnych lat, co ma umożliwić realizację większych inwestycji infrastrukturalnych.
Premier Donald Tusk poinformował, że łączny budżet programu wyniesie 102,4 mld zł. Około 30 mld zł ma trafić do regionów za pośrednictwem wojewodów. Samorządy będą mogły przeznaczać środki między innymi na schrony, remizy strażackie i systemy łączności.
Pieniądze na schrony i miejsca schronienia
Jednym z najważniejszych elementów programu będzie budowa nowych schronów oraz przystosowywanie istniejących budynków do funkcji ochronnych. Planowane jest również tworzenie miejsc doraźnego schronienia, które mają zapewniać mieszkańcom bezpieczeństwo w sytuacjach zagrożenia.
Finansowanie obejmie także infrastrukturę medyczną, magazyny zasobów oraz punkty przygotowane do działania podczas kryzysów. Mają one pomóc w utrzymaniu dostaw energii elektrycznej, ciepła, żywności i wody pitnej, również w przypadku długotrwałych przerw w dostawach podstawowych usług.
Program przewiduje ponadto zakupy sprzętu ratowniczego, pojazdów i wyposażenia potrzebnego do prowadzenia ewakuacji oraz udzielania pomocy mieszkańcom.
Strażacy ochotnicy z nowymi zadaniami
Istotną rolę w systemie ochrony ludności mają odegrać jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Program zakłada przygotowanie ich do czterech rodzajów zadań: ewakuacyjnych, logistycznych, medycznych i humanitarnych.
Strażacy będą mogli wspierać ewakuację ludzi i zwierząt, organizować tymczasowe miejsca pobytu, dostarczać wodę i żywność, pomagać w zapewnianiu zasilania awaryjnego oraz uczestniczyć w organizacji punktów pomocy.
Na przygotowanie i doposażenie jednostek OSP przewidziano co najmniej 310 mln zł w 2027 roku. Kwota ma wzrosnąć do 370 mln zł w 2030 roku. Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka OSP ma być przygotowana do realizacji zadań zgodnie z określonym profilem.
Szpitale przygotowane na kryzys i blackout
Nowym elementem programu będzie komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej, który ma wykorzystywać szpitale i inne placówki podległe MSWiA.
Placówki mają zostać przygotowane do działania w warunkach kryzysowych, w tym podczas konfliktu zbrojnego i długotrwałych przerw w dostawie prądu. Kluczowe będzie zapewnienie niezależności energetycznej oraz możliwości kontynuowania niezbędnych zabiegów medycznych.
Szkolenia dla mieszkańców
Program obejmie również edukację i przygotowanie społeczeństwa do reagowania w sytuacjach kryzysowych. Planowane są warsztaty, ćwiczenia i działania informacyjne dotyczące między innymi alarmów, ewakuacji, pożarów, awarii infrastruktury i udzielania pierwszej pomocy.
Ważnym elementem ma być także przeciwdziałanie dezinformacji oraz rozwijanie umiejętności rozpoznawania wiarygodnych informacji w sytuacjach zagrożenia.
MSWiA wskazuje, że mieszkańcy powinni przygotować się na możliwość samodzielnego funkcjonowania przez pierwsze 72 godziny kryzysu. W tym czasie dostęp do pomocy służb i podstawowych usług może być ograniczony.
Finansowanie zaplanowane do 2031 roku
Środki mają być uruchamiane stopniowo. W 2027 roku na program przewidziano co najmniej 19,1 mld zł, w 2028 roku 19,7 mld zł, w 2029 roku 20,4 mld zł, w 2030 roku 21,2 mld zł, a w 2031 roku 21,9 mld zł.
Przyjęcie programu wyznacza ramy finansowania ochrony ludności i obrony cywilnej na kolejne pięć lat. Skuteczność przedsięwzięcia będzie zależeć od realizacji zaplanowanych inwestycji, przygotowania służb oraz faktycznej dostępności infrastruktury ochronnej dla mieszkańców.
