O mechanizmy rekompensat ubytków w dochodach bieżących samorządów wskutek Polskiego Ładu zaapelował Śląski Związek Gmin i Powiatów. Organizacja oczekuje zapewnienia samorządom: udziału w podatku VAT, systemu zwolnień z VAT, zwiększenia udziału w PIT i zawieszenia reguł limitów.

Śląski Związek Gmin i Powiatów, który jest największą regionalną organizację samorządową w Polsce, opublikował przyjęte na swoim ubiegłotygodniowym zgromadzeniu ogólnym stanowisko ws. konsekwencji finansowych wprowadzenia pakietu rozwiązań legislacyjnych pn. „Polski Ład” dla budżetów jednostek samorządu lokalnego.

Jak napisano w stanowisku, w zgodnej ocenie członków ŚZGiP obecnym głównym problemem samorządów jest brak respektowania przez państwo zasady adekwatności dochodów jednostek samorządu do zakresu i kosztów realizowanych zadań publicznych.

REKLAMA

„W ostatnich latach dość powszechną zasadą stało się obciążanie JST przez rządzących nowymi zadaniami, z pominięciem mechanizmu rekompensaty finansowej. Z drugiej zaś strony mamy do czynienia ze stopniowym odbieraniem samorządom kompetencji oraz środków finansowych. Zauważalna jest także tendencja do prób bezkrytycznego przerzucania przez Rząd RP na samorządy odpowiedzialności, zwłaszcza w tak newralgicznych obszarach, jak ochrona zdrowia czy edukacja” – ocenili członkowie Związku.

Wskazali, że również założenia ogłoszonego w maju br. programu „Polski Ład” przewidują szereg rozwiązań legislacyjnych, które spowodują dalsze, ogromne ubytki w budżetach samorządowych. Odwołali się do wcześniejszych wyliczeń resortu finansów, zgodnie z którymi ubytek dochodów dla samorządów w związku z podwyższeniem kwoty wolnej od podatku i progu podatkowego sięgnie ok. 15,37 mld zł rocznie, co oznacza ok. 26,8 proc. ich najważniejszego źródła dochodów.

zobacz także

Morawiecki: TVN to nie są wolne media, to są wolne żarty

Obywatel ma w swojej kieszeni więcej poprzez podwyżki wynagrodzeń – twierdzi premier. Serio?

Według zapowiedzi rządu koszty proponowanych zmian podatkowych mają być zrekompensowane samorządom tzw. subwencją inwestycyjną, która będzie dochodem majątkowym. Tymczasem ubytek udziałów we wpływach z PIT to zmniejszenie dochodów bieżących, a więc ograniczenie możliwości finansowania usług świadczonych mieszkańcom.

„Wyrażamy obawę przed celowym i postępującym osłabianiem podmiotowości samorządów lokalnych poprzez odgórne kształtowanie możliwości i kierunków ich rozwoju z poziomu centralnego. Potwierdzeniem tych obaw jest zarówno planowany instrument subwencji inwestycyjnej, jak i liczne zapowiadane, nowe fundusze zarządzane centralnie. Ich planowana liczebność, przy jednoczesnym osłabianiu finansów samorządów, jawi się jako poważne zagrożenie niebezpiecznych ingerencji w samorządność” – wskazano w stanowisku.

REKLAMA

„Zgromadzenie ogólne ŚZGiP popiera dotychczasowe opinie i postulaty środowisk samorządowych w zakresie konieczności zapobiegania drastycznym skutkom Polskiego Ładu dla budżetów samorządowych. Stanowczo protestujemy przeciwko ograniczaniu dochodów własnych oraz zastępowaniu ich subwencjami inwestycyjnymi, które w ostatnich latach mają w większości charakter uznaniowy i są skrajnie nietransparentne” – ocenili członkowie Związku.

„Subwencje te nie zastąpią strat w dochodach bieżących, z których finansowane są zadania o charakterze bieżącym (np. pensje dla nauczycieli, utrzymanie i remonty dróg). Wobec powyższego jedyną, akceptowalną przez nas formą rekompensaty za utracone dochody JST jest odpowiedni wzrost udziałów JST we wpływach podatkowych” – uznali.

Samorządowcy z woj. śląskiego oczekują w stanowisku od resortu finansów przedstawienia w możliwie krótkim czasie rzetelnej symulacji skutków Polskiego Ładu dla budżetów samorządów, w szczególności informacji: jaki jest szacowany ubytek dochodów JST w skali roku z tytułu: podniesienia kwoty wolnej od opodatkowania podatkiem PIT do wys. 30 tys. zł, podwyższenia progu podatkowego z 85 tys. zł do 120 tys. zł i wprowadzenia współczynnika korygującego (wyższe koszty uzyskania przychodu) dla osób zarabiających między 6 tys. zł a 10,5 tys. zł.

ŚZGiP pyta też MF, jaki przewiduje się wzrost dochodów JST w skali roku w związku z propozycją likwidacji odliczenia od podatku PIT składki na ubezpieczenie zdrowotne, na jakim poziomie szacowana jest łączna zmiana dochodów JST w skali roku dla poszczególnych kategorii JST oraz jaka jest szacowana wielkość subwencji inwestycyjnych dla JST na 2022 r. i na lata do 2030 r. oraz wskazanie proponowanych sposobów i kryteriów jej rozdysponowania.

Zgromadzenie ŚZGiP wnioskuje jednocześnie o wypracowanie mechanizmu rekompensaty ubytku w dochodach bieżących poprzez: wprowadzenie mechanizmu zapewnianiającego JST udział w podatku VAT i wprowadzenie systemu zwolnienia z VAT od towarów i usług nabywanych do realizacji przez samorządy projektów inwestycyjnych (samorządy ponoszą bezpośrednio koszt podatku VAT od znacznej części dokonywanych zakupów, w tym związanych z realizowanymi inwestycjami; podatek VAT stanowi zaś dochód wyłącznie budżetu państwa).

REKLAMA

Jednocześnie samorządowcy z woj. śląskiego oczekują zwiększenia udziału w podatku PIT: dla gmin o 9,1 proc., dla powiatów o 2,44 proc. i dla miast na prawach powiatu o 11,53 proc., a także zawieszenia reguł limitów długu określonych w art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych co najmniej do końca 2023 r.

ŚZGiP, który zrzesza 142 jednostki samorządu z woj. śląskiego, w tym wszystkie miasta na prawach powiatu, przedstawiał już – pośrednio – stanowisko wobec Polskiego Ładu. W czerwcu br. stanowisko w tej sprawie sformułowali w Katowicach przedstawiciele zarządów sygnatariuszy Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych (OPOS), którego Związek jest członkiem.(PAP)

Śląskie samorządy: udział w VAT konieczny, by zrekompensować skutki Polskiego Ładu