Dzielenie się opłatkiem przy wigilijnym stole to gest, który od wieków symbolizuje wspólnotę. To wyraz obecności, więzi rodzinnych, ale także element kulturowej tożsamości i tradycji, który przypomina o sile bycia razem. Dla seniorów, którzy stracili bliskich i żyją samotnie, brak tej świątecznej tradycji oznacza jeszcze głębsze poczucie wykluczenia. Stowarzyszenie mali bracia Ubogich w ramach akcji „Podaruj Wigilię” przygotowuje świąteczne spotkania oraz wizyty domowe, dając starszym osobom możliwość przeżycia Świąt wśród życzliwych ludzi. Każdy może dołączyć do akcji, przekazując darowiznę i pomagając seniorom spędzić ten wyjątkowy czas wśród życzliwych ludzi.

Pięknie udekorowany stół, unoszący się delikatnie zapach choinki, radosny gwar wypełniający pokój, a na stole czekający opłatek. Nie zawsze potrawy są takie same, nie wszędzie przychodzi Mikołaj – czasem Gwiazdor albo Aniołek – ale w każdym zakątku Polski na wigilijnym stole leży opłatek, a przy stole zasiada rodzina. Tak wyglądają tradycyjne Święta. Są jednak domy wypełnione nieznośną ciszą, gdzie przy świątecznym stole zasiada tylko jedna osoba. Na stole leży opłatek… tylko nie ma nikogo, z kim można by się nim podzielić.

– Zwyczaj dzielenia się opłatkiem ma głęboki wymiar symboliczny. To moment, w którym składamy sobie życzenia, ale też — jeśli trzeba — przyznajemy się do błędu, prosimy o wybaczenie. To gest pojednania i otwartości. Dla osób starszych, wychowanych w tradycji wspólnego stołu, ten moment ma szczególne znaczenie – przypomina o więzi i przynależności. To nie tylko element kulturowego dziedzictwa, ale także fundament ich życia społecznego i psychicznego. Wspólne przygotowania, dzielenie się opłatkiem, śpiewanie kolęd — to rytuały, które budują poczucie przynależności i więzi międzypokoleniowej. Niestety, wiele starszych osób jest tego pozbawionych. – wyjaśnia Inga Nyc, psycholog współpracująca ze Stowarzyszeniem mali bracia Ubogich.

Samotne święta

Wśród osób po 80. roku życia aż 60% żyje samotnie[1]. Ich samotność to narastający problem, ale szczególnie widoczny staje się w okresie Bożego Narodzenia, który jest zwyczajowo związany ze wspólnotą i bliskością. Według raportu CBOS z 2023 roku, 62% Polaków postrzega Święta przede wszystkim jako czas rodzinny. Większość planuje spędzić Wigilię z małżonkiem, partnerem lub partnerką, a blisko połowa – także z rodzicami i dziećmi. Dla wielu seniorów takie spotkania są jednak niemożliwe: ich najbliżsi odeszli lub mieszkają zbyt daleko, by móc przyjechać na Święta. Czas, który powinien przynosić radość, często staje się dla starszej osoby najtrudniejszym okresem w roku.

– Dla samotnych starszych osób ten świąteczny czas przynosi szczególnie dotkliwe poczucie pustki. Samotność sprawia, że czują się niewidzialni — jakby świat obok toczył się bez nich. Niektórzy mają bliskich, ale daleko, pozostają więc tylko krótkie rozmowy telefoniczne. Inni spędzają Święta zupełnie sami, patrząc z okna, jak sąsiedzi wnoszą choinki, słuchając z oddali kolęd i obserwując radość, która nie dociera do ich domów. W ich mieszkaniach słychać jedynie ciszę. Do ostatniej chwili mają nadzieję, że ktoś zapuka do drzwi, że usłyszą życzliwe słowo. To właśnie w Wigilię samotność potrafi najbardziej zaboleć – kiedy wszystko wokół przypomina o tym, jak bardzo brakuje drugiego człowieka. – mówi Joanna Mielczarek, Członek Zarządu i Dyrektor Operacyjna Stowarzyszenia mali bracia Ubogich.

REKLAMA

zobacz także

W Święta wszystko jest możliwe. Manufaktura i jarmark wracają do Sosnowca (7 grudnia)

Jest zgoda UOKiK, miasta przejmują Katowice Airport

Najważniejsze to być wśród ludzi

Starsze osoby chętnie wspominają dawne czasy, gdy przy jednym stole gromadziła się cała rodzina, a dom wypełniał się rozmowami i śmiechem. Dziś wiele z tych wspomnień to jedyne, co im pozostało.

— Święta Bożego Narodzenia w mojej rodzinie zawsze były tradycyjne. Po kolacji szliśmy na Pasterkę, a na stole pojawiało się 12 potraw, łącznie z chlebem i opłatkiem. Tata kładł sianko pod obrus, a z babcią przygotowywałyśmy łazanki i pierogi z grzybami. Choinka zawsze była żywa, sięgała sufitu i zdobiły ją własnoręcznie robione łańcuchy, długie cukierki i świeczki. Do kolacji siadaliśmy zawsze odświętnie ubrani – białe wykrochmalone eleganckie bluzki, koszule. Na stole biały, lniany obrus. — wspomina pani Bożenna, podopieczna Stowarzyszenia mali bracia Ubogich.

Dla Pani Romualdy Święta to był czas radosnych spotkań z całą rodziną. – Gdy byłam dzieckiem, Wigilię obchodziliśmy bardzo rodzinnie i uroczyście. Moja Mama pochodziła z dużej rodziny, miała 11 rodzeństwa, więc do stołu zasiadało nawet 30 osób. Każdego roku świętowaliśmy u kogoś innego, ale przygotowania były wspólne, każdy coś gotował i przynosił.

Przełam samotność, podaruj Święta

Co roku przed Bożym Narodzeniem Stowarzyszenie mali bracia Ubogich organizuje akcję „Podaruj Wigilię”. Dzięki niej ponad 900 seniorów z 14 miast może wziąć udział w uroczystych spotkaniach, podczas których wspólnie z wolontariuszami spędzają czas w życzliwym gronie – kolędują, cieszą się świątecznymi potrawami, ale przede wszystkim doświadczają bliskości i wspólnoty. — Program „Obecność” w Katowicach działa dopiero od początku tego roku, ale już zdążył pięknie się rozwinąć – stale dołączają do nas nowi seniorzy i wolontariusze. W tym roku po raz pierwszy zorganizujemy tu świąteczne spotkanie dla naszych podopiecznych. Dla wielu z nich będzie to wyjątkowe wydarzenie – większość na co dzień rzadko wychodzi z domu ze względu na ograniczenia ruchowe. Dzięki naszej pomocy mogą spędzić ten czas wśród ludzi, podzielić się opłatkiem i złożyć życzenia w serdecznej atmosferze. Seniorzy z dużym wzruszeniem czekają na to spotkanie, przygotowują się do niego, a potem jeszcze długo je wspominają. Osoby, które nie będą mogły wziąć udziału w wydarzeniu, odwiedzą nasi wolontariusze w ich domach.— mówi Paulina Piszczek, koordynatorka wolontariatu Stowarzyszenia mali bracia Ubogich w Katowicach.

Akcji „Podaruj Wigilię” towarzyszy zbiórka funduszy na organizację świątecznych spotkań dla seniorów. Każdy, kto chciałby wesprzeć inicjatywę, może to zrobić, odwiedzając stronę www.podarujwigilie.pl. Na stronie można ufundować wigilijny posiłek i drobny upominek dla samotnej, starszej osoby. Koszt jednego świątecznego posiłku to 140 zł, prezentu – 75 zł, a dojazdu na spotkanie – 60 zł. Dzięki wsparciu darczyńców seniorzy będą mogli poczuć ciepło i radość Świąt w gronie życzliwych ludzi.

Przełam samotność – podziel się obecnością z seniorem