Polska płaci amerykańskim partnerom przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej nie tylko za technologię i wiedzę, ale też za biura, parkingi, sprzątanie, przeprowadzki pracowników między stanami USA, a nawet za wyrobienie paszportu pracownikowi lecącemu do Polski. „Newsweek” pisze o tym w tekście zatytułowanym „Polski atom: kuriozalna umowa z USA. Skubią nas z każdego dolara”, który kontynuuje wcześniejsze ustalenia Radia ZET.
Kłopot w tym, że choć eksperci, a przede wszystkim politycy narzekają, to ktos przecież te umowy podpisywał. I na pewne rzeczy się zgadzał!
Umowa pomostowa i 10 proc. narzutu
Według mediów chodzi o umowę pomostową, którą spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) podpisała w kwietniu 2025 roku z konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Umowa pozwala Amerykanom rozliczać szeroki katalog wydatków: od biur, parkingów i ich obsługi po przeprowadzki pracowników między stanami USA, kosztujące kilkadziesiąt tysięcy dolarów, i paszport dla pracownika.
Byli pracownicy PEJ twierdzą, że jedna z firm konsorcjum dolicza do rozliczanych wydatków 10 proc. prowizji. „Amerykanie każą nam płacić za wszystko” – mówi Mariusz Gierszewski z Radia ZET, który pierwszy opisał sprawę.
Łączna wartość zakwestionowanych wydatków nie jest znana. Media nie twierdzą też, że faktury wystawiono niezgodnie z prawem.
Motyka: część danych jest poufna
Minister energii Miłosz Motyka nie potwierdził opisanych wydatków. Pytany o nie w czwartek podczas szczytu P-TEC w Warszawie, zasłaniał się poufnością części danych. Zapewnił, że współpraca z Amerykanami jest partnerska, a przyszła umowa ma chronić interes polskiego podatnika.
Prezes PEJ Marek Woszczyk zapowiada dalsze negocjacje. Strony chcą uzgodnić umowę EPC na budowę elektrowni do końca 2026 roku, a podpisać ją w 2027 roku. W październiku PEJ zaczęła też zamawiać urządzenia o długim czasie produkcji, które trzeba zamówić z dużym wyprzedzeniem.
Zatrzymania w tle
Doniesienia o kosztach zbiegły się z problemami kadrowymi po stronie wykonawcy. 4 listopada CBA zatrzymało 25 osób w śledztwie dotyczącym budowy bloku węglowego Ostrołęka C. Szkody poniesione przez Eneę, Energę i Elektrownię Ostrołęka śledczy szacują na ponad 1 mld zł.
Wśród zatrzymanych byli dwaj menedżerowie z Westinghouse Polska, w tym prezes polskiego oddziału Mirosław K., wcześniej związany z Eneą. Obaj usłyszeli zarzuty. Dotyczą one jednak wcześniejszej inwestycji w Ostrołęce, a nie elektrowni jądrowej w Choczewie. Według Radia ZET po zatrzymaniach pojawiły się problemy z podpisaniem dokumentów dotyczących zaliczek na zamówione urządzenia.
Woszczyk zapewniał wtedy, że zatrzymanie prezesa Westinghouse w Polsce nie ma wpływu na negocjacje.
Źródło: Newsweek. Fot. KPRM. Na zdjęciu: Podpisanie umowy pomostowej między Polskimi Elektrowniami Jądrowymi a konsorcjum Westinghouse-Bechtel


